Συστατικό ≠ προϊόν: γιατί οι ισχυρισμοί υγείας ανήκουν στο χρώμιο και όχι στην κάψουλα

Ένας ισχυρισμός υγείας μπορεί νομικά να αφορά κατηγορία τροφίμων, τρόφιμο ή συστατικό του· στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι δύο εγκεκριμένοι ισχυρισμοί που χρησιμοποιούμε αφορούν το χρώμιο και όχι το Diabexol Pro ως προϊόν. Με την ετικέτα του Diabexol Pro ως παράδειγμα, εξηγούμε πώς λειτουργεί το μητρώο και γιατί η ίδια κάψουλα μπορεί να διαφημίζεται νόμιμα ή παράνομα ανάλογα με το πώς γράφεται η φράση.

Δημοσιεύθηκε: 2026-09-19

1. Ο βασικός κανόνας: κάθε ισχυρισμός έχει την ουσία και τον όρο του

Ο Κανονισμός (ΕΚ) 1924/2006 επιτρέπει στη διαφήμιση και στην επισήμανση τροφίμων μόνο τους ισχυρισμούς υγείας που έχουν εγκριθεί και περιληφθεί στον ενωσιακό κατάλογο (άρθρο 10). Ο κατάλογος — Κανονισμός (ΕΕ) 432/2012 και οι τροποποιήσεις του — είναι οργανωμένος ανά ουσία, όχι ανά προϊόν: κάθε καταχώριση λέει ποιο θρεπτικό συστατικό ή ουσία, ποια φράση και με ποιους όρους. Ένας παρασκευαστής μπορεί να χρησιμοποιήσει τη φράση στο προϊόν του μόνο αν το προϊόν περιέχει την ουσία στην ποσότητα που απαιτεί ο όρος. Γι’ αυτό η σωστή διατύπωση είναι «το χρώμιο συμβάλλει…», όχι «το Diabexol Pro συμβάλλει…».

2. Τι επιτρέπεται να πει το χρώμιο

Το παράρτημα του Κανονισμού 432/2012 περιέχει δύο ισχυρισμούς για το χρώμιο (καταχωρίσεις που η EFSA αξιολόγησε με τους αριθμούς ID 260, 401, 4665, 4666 και 4667, και 262, 4667 και 4698): «το χρώμιο συμβάλλει στο φυσιολογικό μεταβολισμό των μακροθρεπτικών συστατικών» και «το χρώμιο συμβάλλει στη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα». Και οι δύο έχουν τον ίδιο όρο: το τρόφιμο πρέπει να είναι τουλάχιστον «πηγή τρισθενούς χρωμίου» κατά το παράρτημα του Κανονισμού 1924/2006 για τους ισχυρισμούς διατροφής. Το Diabexol Pro δηλώνει 20 µg χρωμίου ανά κάψουλα, το 50 % της τιμής αναφοράς θρεπτικών συστατικών (40 µg, Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011, παράρτημα XIII)· η ποσότητα αυτή πληροί τον όρο και γι’ αυτό το κουτί μπορεί να φέρει τις δύο φράσεις. Η EFSA αξιολόγησε το 2010 τις προτεινόμενες σχέσεις για το χρώμιο και μόνο αυτές οι δύο έλαβαν θετική γνώμη· για «διατήρηση ή επίτευξη φυσιολογικού σωματικού βάρους» (ID 339, 4665, 4666) δεν τεκμηριώθηκε σχέση αιτίου–αποτελέσματος, κάτι που εξηγεί γιατί η φράση αυτή, ακόμη κι αν εμφανίζεται σε κάποιο κουτί, δεν υπάρχει στο μητρώο.

3. Τι δεν επιτρέπεται να πουν τα εκχυλίσματα

Η λευκή μουριά, το γκυμνέμα, ο φλοιός πεύκου και ο άρκευθος ανήκουν στις φυτικές ουσίες («botanicals»). Οι ισχυρισμοί τους δεν έχουν αξιολογηθεί οριστικά και βρίσκονται στη λίστα εκκρεμών (π.χ. φύλλο μουριάς ID 2378· γκυμνέμα ID 3373 και 4057· άρκευθος ID 2627, 3407 και 4425· πεύκο ID 2568, 2763 και 2828, τα τελευταία για το αναπνευστικό). Το άρθρο 28 παρ. 6 του Κανονισμού 1924/2006 δεν επιτρέπει από μόνο του τη χρήση ενός ισχυρισμού μόνο επειδή βρίσκεται σε εκκρεμότητα. Μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ της 30ής Απριλίου 2025 (υπόθεση C-386/23), ισχυρισμός για φυτικές ουσίες επιτρέπεται μόνο όταν ο συγκεκριμένος ισχυρισμός καλύπτεται πράγματι από το μεταβατικό καθεστώς και πληροί τις προϋποθέσεις του και τον υπόλοιπο Κανονισμό (άρθρο 5, επιστημονική τεκμηρίωση). Στην πράξη, για τον καταναλωτή: αν μια ιστοσελίδα αποδίδει στη μουριά ή στο γκυμνέμα δράση «στο σάκχαρο», βρίσκεται εκτός μητρώου· αν αναφέρει το εκχύλισμα με τη δόση του και τίποτα άλλο, βρίσκεται εντός.

4. «Πηγή»: ο όρος που σχεδόν κανείς δεν κοιτάζει

Ο όρος χρήσης παραπέμπει στον ισχυρισμό διατροφής «πηγή χρωμίου» και, μέσω αυτού, στη «σημαντική ποσότητα» βιταμινών και ανόργανων συστατικών· το παράρτημα XIII του Κανονισμού 1169/2011 ορίζει τα εφαρμοστέα σημεία αναφοράς (ανά 100 g, 100 ml ή ανά μερίδα σε συσκευασίες μιας μερίδας). Γι’ αυτό εδώ δεν παρουσιάζουμε το «15 % της ΤΑΠ στην ημερήσια δόση» ως αυτοτελές όριο που από μόνο του επιτρέπει τον ισχυρισμό. Η ετικέτα δηλώνει 20 µg ανά κάψουλα (50 % της ΤΑΠ των 40 µg). Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι ο πίνακας του κουτιού τιτλοφορείται «ανά συνιστώμενη ημερήσια δόση» ενώ η στήλη είναι «1 κάψουλα» και η χρήση 2 κάψουλες την ημέρα: ασυνέπεια επισήμανσης που δεν αλλάζει την τήρηση του όρου, αλλά που ο προσεκτικός καταναλωτής θα προσέξει.

5. Τι δεν επιτρέπεται να πει κανένα τρόφιμο

Ούτε συμπλήρωμα ούτε άλλο τρόφιμο μπορεί να διαφημίζεται ότι προλαμβάνει, θεραπεύει ή γιατρεύει ασθένεια (άρθρο 7 παρ. 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011· το άρθρο 14 του Κανονισμού 1924/2006 απαιτεί ειδική έγκριση ακόμη και για ισχυρισμούς μείωσης κινδύνου). «Για τον διαβήτη», «ρυθμίζει το σάκχαρο», «αντικαθιστά τη θεραπεία» είναι φράσεις που κανένα μητρώο δεν εγκρίνει. Το δελτίο τύπου του ΕΟΦ (Ελλάδα) της 10ης Μαρτίου 2026 για τη διαδικτυακή διαφήμιση του Diabexol Pro στην Ελλάδα δείχνει το πρόβλημα: το προϊόν διαφημιζόταν ως φάρμακο για τη ρύθμιση του σακχάρου και ο οργανισμός υπενθύμισε ότι δεν είναι εγκεκριμένο φάρμακο. Στην Κύπρο η ίδια αρχή ισχύει μέσω της ενωσιακής νομοθεσίας για τα τρόφιμα και της νομοθεσίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (Ν. 112(Ι)/2021, άρθρο 6 και Παράρτημα Ι).

6. Πώς να διαβάσετε μια διαφήμιση σε 60 δευτερόλεπτα

Ψάξτε την ουσία: η φράση κατονομάζει το χρώμιο (ή άλλο θρεπτικό συστατικό με καταχώριση στο μητρώο) ή «το προϊόν»;
Ψάξτε την ποσότητα: αναγράφεται η δόση και το % ΤΑΠ; Χωρίς ποσότητα δεν ξέρετε αν πληρούται ο όρος.
Ψάξτε την ακριβή φράση: οι εγκεκριμένες λένε «συμβάλλει», «φυσιολογικό»· δυσπιστήστε σε «ρυθμίζει», «μειώνει», «ελέγχει», «θεραπεύει».
Ψάξτε ό,τι περισσεύει: ποσοστά βελτίωσης, «κλινικά αποδεδειγμένο» χωρίς παραπομπή, μαρτυρίες με όνομα και φωτογραφία.
Ψάξτε ό,τι λείπει: υπεύθυνο στη συσκευασία, γνωστοποίηση στις Ιατρικές Υπηρεσίες, εξήγηση του δικαιώματος υπαναχώρησης.

7. Ποιος εποπτεύει

Στην Κύπρο, οι Ιατρικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας (γνωστοποίηση συμπληρωμάτων, επίσημος έλεγχος τροφίμων) και η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας (παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, Ν. 112(Ι)/2021, άρθρο 53). Και οι κριτικές ρυθμίζονται: όποιος εμπορευόμενος δίνει πρόσβαση σε αξιολογήσεις οφείλει να ενημερώνει αν και πώς διασφαλίζει ότι προέρχονται από καταναλωτές που πράγματι αγόρασαν το προϊόν (άρθρο 7 παρ. 6 του Ν. 112(Ι)/2021)· η δημοσίευση ψεύτικων αξιολογήσεων είναι παραπλανητική πρακτική (Παράρτημα Ι).

8. Σύνοψη

Σε αυτό το προϊόν, οι δύο ισχυρισμοί που χρησιμοποιούμε αντιστοιχούν στο χρώμιο και πρέπει να αναπαράγονται μέσα στους όρους χρήσης τους. Όλα τα υπόλοιπα — εκχυλίσματα, ποσοστά, ασθένειες — μένουν εκτός μητρώου. Το να διαβάζετε την ετικέτα με αυτόν τον κανόνα στο μυαλό λύνει τις περισσότερες απορίες πριν αγοράσετε.

Πηγές

Παραγγείλετε το Diabexol Pro · 20 € ← Επιστροφή στο Diabexol Pro